Een moestuin of eetbare tuin kan niet floreren zonder zorg voor de bodem en dus het bodemleven. Toen ik net begon met moestuinieren dacht ik dat ik daarvoor korrels uit de winkel nodig had. Maar inmiddels weet ik beter en ben ik enorme voorstander van natuurlijke voeding voor je moestuin. Compost uit eigen kringloop is prachtige voeding voor je tuin. Dit zien ontstaan is en blijft voor mij echt een van de mooiste tuinprocessen om te zien! Maar het is niet altijd mogelijk om volledig circulair te werken. En dan is het goed om te weten waar je terecht kunt.
Een tijd geleden kwam ik in contact met Frank van Wormenkwekerij Wasse. Ik was benieuwd of wormenmest een aanvulling zou zijn in onze moestuin. Frank stuurde me een wormenhotel op zodat ik zelf aan de slag kon. Maar ik kreeg ook een aantal zakken kant-en-klare wormenmest van zijn wormenkwekerij in Smilde, zodat ik direct aan de slag kon met de wormenmest.
In deze blog lees je mijn bevindingen over wormenmest. In een nieuwe blog zal ik meer over wormenhotels schrijven (superleuk om te hebben!).
Wat is wormenmest?
Wormenmest wordt ook wel vermicast genoemd. Deze mest ontstaat wanneer compostwormen je keuken- en tuinafval verwerken en afbreken. Het resultaat is een donker, kruimelig materiaal dat ruikt als bosgrond. Het zit vol stoffen waar planten direct iets aan hebben: stikstof, fosfaat, kalium en allerlei sporenelementen. Maar minstens zo belangrijk is het leven dat erin zit; bacteriën en schimmels. Die brengen de bodem in beweging en helpen wortels om voeding op te nemen. Ik vind dat ieder keer weer een worm-derbaarlijk proces!
Wat is het verschil tussen wormenmest en tuincompost?
Er zijn een aantal verschillen tussen wormenmest en tuincompost. Dit heeft met het proces te maken, de snelheid en ook de structuur bijvoorbeeld. Ik splits dat hieronder uit.
Productieproces
- Bij het verteringsproces van tuincompost breekt een mix van micro‑organismen (bacteriën, schimmels, wormen, etc.) organisch materiaal af onder invloed van lucht, vocht en warmte. Dit proces kan hoge temperaturen veroorzaken.
- Bij wormenmest doen compostwormen het werk: zij eten organisch afval, vermalen het in hun maag/darm, en scheiden hun uitwerpselen uit: vermicast noemen we dat ook wel.
Samenstelling
- Wormenmest bevat over het algemeen hogere concentraties direct opneembare voedingsstoffen (zoals stikstof, fosfaat, kalium) dan compost.
- Wormenmest bevat vaak meer micro‑organismen, enzymen en soms hormoonachtige stoffen uit het verteringsproces van de worm. Dit kan bodemleven, structurele kwaliteit van de bodem en opname door planten stimuleren.
- Compost levert ook voedingsstoffen en organisch materiaal, maar meestal in wat grovere, minder fijnverdeelde vorm; de opname door planten kan daardoor minder “direct” zijn dan bij wormenmest.
Structuur
- Wormenmest is fijn en kruimelig
- Compost kan grover zijn – dit hangt onder andere af van de duur van het composteringsproces.
Toepassing
- Wormenmest is ideaal voor potten, moestuin, border‑grond, planten die baat hebben bij snelle opname van voedingsstoffen.
- Compost is handig bij grotere tuinen, of wanneer je grond geleidelijk wilt verrijken met organisch materiaal over langere periode.
De praktijk in onze moestuin
Ik heb de wormenmest van kwekerij Wasse gebruikt als boost voor de bodem van de kas (lees hier waarom dat nodig was!). En daarnaast heb ik de wormenmest gebruikt om voor te zaaien, te verspenen en om de planten in potten te voeden.
Waar ik mijn eigen compost of biologische tuinaarde eerst moet zeven om erin te kunnen voorzaaien, hoeft dat bij aangekochte wormenmest van Wormenkwekerij Wasse niet. Vooral als ik het erg druk heb met voorzaaien en verspenen is het fijn dat ik direct aan de slag kan, zonder eerst te moeten zeven.
Voor “verbranding” hoef je niet bang te zijn, ookal wordt dit nog steeds beweerd. Je kunt er rechtstreeks in zaaien (net als in goed verteerde gezeefde tuincompost overigens). Je kunt de wormenmest eventueel mixen met brekerszand als je dat prettig vindt. Gebruik dan een verhouding van 5 delen wormenmest en 1 deel brekerszand.
Het wortelstelsel van de zaailing ontwikkelt zich goed in de wormenmest en de groei verloopt mooi gelijkmatig. Het bovenste laagje kan iets uitdrogen vanwege de fijne structuur; controleer altijd of het nodig is om water te geven door met je vinger iets dieper in het potje te voelen hoe het zit met het vochtgehalte.
Daarnaast heb de wormenmest gebruikt om de potten op ons terras – waarin ik tomaten, kruiden, aardbeien in kweek en fruitstruiken heb staan – mee te voeden. Die potten kunnen ieder jaar een goede boost gebruiken. Ik leg een laagje van zo’n vijf centimeter bovenop de aanwezige grond. En na een jaar of 3 vervang ik meestal de helft van de aanwezige grond. Mijn ervaring is dat er dan weer nieuwe voeding nodig is voor goede ontwikkeling van de eenjarige potplanten zoals tomaten en goudbes, maar ook voor aardbeien bijvoorbeeld. Dat is een kwestie van observeren en noteren in je tuinlogboek.
De wormenmest van Wasse bevat geen zichtbaar organisch materiaal zoals je in tuincompost ziet. Het kan wat sneller uitdrogen, en daarom is het verstandig om de bodem met een laagje mulch te bedekken. Na verloop van tijd zul je zien dat de wormenmest is opgenomen en ook door een natuurlijk proces is gemengd met de tuinbodem.
Zaai- en stekgrond uit het tuincentrum?
Waarom ik geen zaai- en stekgrond uit de winkel koop? Heel eenvoudig! Die bevat niet-hernieuwbare grondstoffen zoals perliet of vermiculiet en ook zelfs vaak nog turf, veen of veenmos. Wormencompost van Wasse wordt lokaal gemaakt en er wordt geen perliet of vermiculiet aan toegevoegd.
Zeer veel testen met wormenmest, zaaigrond uit de winkel en eigen compost.
Blije compostwormen?
Om wormenmest te krijgen heb je natuurlijk compostwormen nodig. Franks bedrijf heet niet voor niets Wormenkwekerij. In ons wormenhotel zie ik dat de compostwormen het prima naar hun zin hebben. Ze bepalen hun eigen werktijd en alles wat ik doe is hen kost en inwoning geven. Dus ik was benieuwd hoe wormvriendelijk Frank werkt. Frank gaf aan dat hij het de wormen zelf natuurlijk niet kan vragen, maar dat hun gedrag wel veel zegt. Na het zeven van de wormenmest vertonen de wormen hetzelfde actieve gedrag als daarvoor: zodra ze terug in de bakken met vers organisch materiaal worden geplaatst beginnen ze direct weer met eten en paren. Dit wordt gezien als een duidelijke indicatie dat de wormen zich onder deze omstandigheden goed voelen.
Daarnaast is dit ook leuk om te weten: de wormen krijgen hun voeding uit reststromen van o.a. biologische pompoenen uit Nederland! Hoe lokaal wil je het hebben!
Hoe zit het met de kosten?
Op Instagram reageerde een moestuinier: "De wormenmest is niet goedkoop." En dat klopt. Als je zelf compost maakt (wormencompost of groencompost) is dat natuurlijk het goedkoopst. Dat geldt voor heel veel zaken in de moestuin. Maar als je gewend bent om zaai- en stekgrond te kopen van Pokon (EU 5,99 voor 10 liter), ben je goedkoper uit bij Wasse (EU 17,58 voor 35 liter).
De wormenmest wordt lokaal geproduceerd en bevat alleen wormenmest. Bij Pokon worden er meststoffen aan toegevoegd, waarvan de oorsprong onbekend is. Welkoop verkoopt goedkopere zaaigrond: 20 liter voor EU 8,75. Maar deze bevat helaas turf en dat raad ik daarom absoluut af. Goedkoop is echt duurkoop: turf is een niet hernieuwbare grondstof en heeft een enorme impact op de biodiversiteit. Dit wil je echt niet. Op de website van Stichting Turfvrij lees je hier alles over. Verder staat ook op de zakken van Welkoop niet wat de oorsprong is van de toegevoegde meststoffen en over hoeveel turf erin zit. Er zitten dus veel verborgen kosten in de zaai- en stekgrond die in tuincentra, supermarkten en online te koop zijn. Altijd goed om te checken.
Sterke zaailingen en prachtige wortelontwikkeling in de vermicast van Wormenkwekerij Wasse
Tot slot! Mijn bevindingen
De wormenmest van Wormenkwekerij Wasse werkt makkelijk, prettig en snel. Het is een fijn, rul materiaal waar ik alle kanten mee op kan. Het proces is lokaal, en er zijn geen niet-hernieuwbare grondstoffen toegevoegd aan de mest. Je kunt er alle kanten mee op: gebruik het als zaai- en stekgrond, maar ook om je moestuin, kasgrond, terraspotten en fruitstruiken en -bomen mee te voeden.
In wormenmest zit een hoge concentratie organische stof, over het algemeen meer dan compost. Maar door de fijne structuur, droogt de top vaak wel sneller. uit. Bedek de bodem daarom met een laagje mulch en controleer het vochtgehalte zo nu en dan. De voedingsstoffen van de vermicast zijn goed opneembaar voor je planten en verbeteren ook de kwaliteit van je bodem. Ik ben een tevreden gebruiker!
Het nieuwe wormaal; iedere moestuinier aan de vermicast!
= = =
Dit product is beschikbaar gesteld om te testen. Deze blog is tot stand gekomen na uitgebreid testen en is geschreven op basis van mijn persoonlijke ervaringen en een onafhankelijk, eerlijk oordeel.
Foto header: Froukje Kuiper Fotografie
