
Welkom bij de minicursus conserveren: de online info waar ik in TUIN LINK naar verwijs! Conserveren betekent dat je je oogst zo verwerkt dat je die maanden of zelfs jaren kunt bewaren. Ik doe dat op vier manieren: drogen, inmaken, wecken en fermenteren, en bijna altijd zonder toegevoegde suiker. In vijf korte lessen leer je de basis van vier conserveermethodes en hoe je die toepast.
In de winter loop ik graag de kelder in, waar de planken vol staan met augurken, stoofpeertjes, jam en sauzen uit eigen tuin. Daar heb je alleen een grote pan, een krat gerecyclde potten en wat tijd voor nodig.
LES 1. DE BASIS
Welke methode kies je?
- Drogen: o.a. kruiden, bloemen, pepers, droogbonen
- Inmaken: wat uitgesproken zoet of zuur is maak je in.
- Wecken: wat niet zoet en niet zuur is weck je.
- Fermenteren: groente die je rauw laat, wilt voor laten verteren en extra voedingsstoffen wilt laten tovoegen fermenteer je..
Wat heb je nodig?
Glazen potten en flessen in allerlei maten met deksels die goed sluiten, een kooktang en een trechter of schenkkan. Voor wecken heb je echte weckpotten nodig. Ik spaar het hele jaar potten en vind weckpotten in de kringloopwinkel. Nieuw kopen hoeft dus niet.
Steriliseren
Kook potten, deksels, rubbers en je trechter 10 minuten uit in ruim water. Grote hoeveelheden kun je ook 15 minuten in de oven zetten op 130 °C, maar deksels en rubbers kook je altijd uit. Haal alles er pas vlak voor het vullen uit. Heet afspoelen is niet genoeg.
Labelen
Schrijf op elke pot wat erin zit en de datum. Ik hang er een label aan een touwtje aan of schrijf het met een merkstift (wit of zwart) op het glas. Dan hoef ik later geen etiket los te weken.
Goed of weg?
- Druk midden op het deksel. Veert het terug, dan is de pot niet vacuüm. Zet hem in de koelkast en eet hem snel op.
- Een bol deksel, een pot die lekt of inhoud die bruist of eruit spuit: gooi hem weg zonder te proeven.
- Schimmel op jam of saus? Dan gaat de hele pot weg. Eraf scheppen is niet genoeg, want het schimmelgif zit al in de rest.
- Kruiden of knoflook in olie bewaar je alleen in de koelkast of vriezer, nooit in de kast.
LES 2. DROGEN
Drogen is de makkelijkste manier van conserveren. Dat kan aan de lucht, in de oven op lage temperatuur of in een voedseldroger. Kies een droge ruimte zonder directe zon. In de keuken landen kleine vetdeeltjes op je kruiden, en een kelder is meestal te vochtig.
Zo droog je kruiden
- Snoei je kruiden ‘s ochtends vroeg, boven de onderste blaadjes. Laat een deel bloeien voor de bijen.
- Schud de takken uit, dan kunnen kleine beestjes een nieuw onderkomen zoeken.
- Spoel ze af en dep ze droog.
- Hang ze in kleine bosjes op, met een papieren zak eromheen tegen stof.
- Wacht minstens drie weken. Alles moet knisperen en dikke takjes moeten breken.
- Ris de blaadjes eraf en bewaar ze in kurkdroge potten die goed sluiten.
LES 3. INMAKEN
Inmaken werkt alleen met een product dat uitgesproken zoet of zuur is, want suiker en zuur geven bacteriën en schimmels geen kans. Rijp, zoet fruit kook je goed door. Voor groente in het zuur giet je een kokendhete mix van 2 delen azijn en 1 deel water en 2,5% zout over de rauwe groente. Pekelen vooraf is niet nodig.
Zo vul je een pot
- Vul de hete, gesteriliseerde pot met het kokendhete product tot 1 centimeter onder de rand.
- Klop de pot op een theedoek om aanwezige luchtbellen te laten ontsnappen.
- Draai meteen het deksel erop.
- Laat de pot rechtop afkoelen. Op de kop zetten is met de deksels van nu niet nodig en zelfs af te raden.
- Hoor je een plop, dan is de pot vacuüm.
Zonder suiker
Ik maak al zo’n vijftien jaar jam, saus en sap in zonder geraffineerde suiker. Rijp fruit bevat genoeg fruitsuikers om te conserveren. Voeg zo min mogelijk water toe en kook het in als het te waterig is. Jam maak je dik met pectine of konfitura (met o.a. agar agar) in plaats van geleisuiker.

LES 4. WECKEN
Bij wecken verhit je de gesloten pot een bepaalde tijd in water. Je weckt alles wat niet uitgesproken zoet of zuur is.
Zo weck je
- Gebruik officiële weckpotten met schone, soepele rubbers en twee klemmetjes per pot.
- Vul de pot tot 2 centimeter onder de rand en sluit hem.
- Zet de potten in een weckketel, of in een grote pan op een onderzetter of doek. Gebruik water dat niet warmer is dan de inhoud.
- De potten staan minstens driekwart onder water.
- Breng het water op de temperatuur uit het recept. De wecktijd gaat pas in als die temperatuur bereikt is.
Kook geweckt eten na het openen altijd nog 10 minuten en sla die stap nooit over. De sporen van de botulismebacterie overleven 100 °C, en koken breekt het gif af. Daarom adviseren officiële richtlijnen voor bonen en groentesoep een methode onder druk, op 116 tot 121 °C. Zet je geweckte potten koel en donker.
Tomaten zijn niet altijd even zuur. Veel mensen doen daarom een eetlepel citroensap in een pot passata van 500 ml. (Ik doe dat zelf nooit.)
LES 5. FERMENTEREN
Bij fermenteren doen de melkzuurbacteriën die al op je groente zitten het werk. Je groente blijft langer goed, krijgt een zure, diepe smaak en houdt een prachtige kleur. Ik fermenteer met zout, dat heet lactofermentatie.
- Bij droog pekelen kneed je de groente met minstens 1,5 procent zeezout. Het vocht komt uit de groente zelf.
- Bij nat pekelen zet je de groente onder water met 3 tot 3,5 procent zeezout op het totaalgewicht.
De basisregels
- Gebruik zeezout zonder jodium.
- Alles moet onder het vocht staan. Leg er een koolblad op met een zuurkoolsteen of een glazen dekseltje als gewicht.
- Vul een weckpot met beugelsluiting tot 2 centimeter onder de rand.
- Laat hem op kamertemperatuur staan, op een lichte plek zonder directe zon.
- Bouwt er druk op? Open de pot een klein stukje met je hand op het deksel en sluit hem meteen weer.
- Is de smaak naar je zin, zet de pot dan koel weg. Na openen gaat hij in de koelkast.
Een wit laagje op het pekelwater is kahm, geen schimmel. Ook borrelen en een slijmerig laagje horen erbij. Ruikt het zuur, dan zit het goed. Bij een bedorven lucht of zwarte, blauwe of groene schimmel gooi je de pot weg.

AAN DE SLAG
Begin met de methode die past bij wat er nu in je tuin staat: in juni de kruiden, in augustus de augurken, in de herfst de appels. In Natuurlijk moestuinieren! vind je alle conserveertechnieken uitgebreid, met recepten voor bijvoorbeeld appelcompote, bramenjam zonder suiker, passata, geweckte bonen, zuurkool en gefermenteerde tomaten. Nog meer recepten staan op mijn blog, van augurken in het zuur tot gefermenteerde aardappels uit de oven.
Wil je meer uit jouw tuin halen zodat je nog meer kunt conserveren? Bestel dan nu Thuis in de moestuin en maak een eetbare en prachtige oase van jouw tuin aan huis!
Hier alvast een paar tips:
Veelgestelde vragen
Kun je inmaken zonder suiker?
Ja. Rijp fruit bevat genoeg fruitsuikers om te conserveren, zolang je het goed doorkookt en kokendheet in gesteriliseerde potten giet.
Wat is het verschil tussen inmaken en wecken?
Inmaken doe je met een uitgesproken zoet of zuur product dat je kokendheet in de pot giet. Bij wecken verhit je de gesloten pot in water, voor producten die niet zoet of zuur zijn, zoals soep en bonen.
Moet je potten na het inmaken op de kop zetten?
Nee. Met de deksels van nu is dat niet nodig en zelfs af te raden.












