Rabarber uit eigen tuin: kweken, oogsten én een recept voor rabarberijs met amandelzandkoek

Rabarber mag niet ontbreken in je tuin; eetbare siertuin of moestuin. Wat een prachtige plant en wat kun je er heerlijke gerechten mee maken! Hij vraagt weinig en geeft veel. Als je hem eenmaal hebt staan, gaat hij jaren mee. En in mei, als de rest van de tuin nog op gang komt, is de rabarber al weken oogstklaar.

In deze blog leg ik je uit hoe je rabarber kweekt in je eigen achtertuin, wanneer je oogst en hoe je de stelen verwerkt in een rabarberijs met amandelzandkoek dat geen ijsmachine nodig heeft.

Wat is rabarber precies?

Rabarber (Rheum rhabarbarum) is een winterharde vaste plant uit de duizendknoopfamilie, met grote decoratieve bladeren en roze, rode of groenige stelen. De smaak hangt af van de leeftijd van de stelen: jonge stelen zijn zoeter, oudere worden zuurder. De bladeren zijn niet eetbaar, de stelen wel.

Er zijn diverse soorten en rassen: hoog of laag, rechte of gekromde stelen, van helder rood tot groenig roze. Voor de mooiste kleur in de keuken kies je een ras met donkerrode stelen.

Planten: zo doe je het

Rabarber kún je zaaien maar een plant aanschaffen bij een goeie biokweker of een medemoestuinier om een stuk vragen is makkelijker.: via wortelstekken, het liefst in het najaar. Zo hebben de wortels de winter om zich goed te settelen voordat de plant in het voorjaar uitloopt.

Graaf een gat van ruim 40 centimeter diep en vul dit met verteerde compost en tuinaarde. Verwijder de aarde van de wortelstok tot je de groeiknoppen ziet. Deel de wortelstok met een scherp mes in stukken, met op elk stuk minimaal één groeiknop. Die groeiknop is waar de nieuwe uitlopers vandaan komen, beschadig hem dus niet. Houd zoveel mogelijk wortel over; daar haalt de nieuwe plant zijn energie uit.

Plant de wortelstekken ondiep terug, met de groeiknoppen net boven de grond wijzend.

Praktische info op een rij:

• Grondsoort: vochtig en goed doorlatend
• Plantdiepte: 5 tot 10 centimeter
• Plantafstand: 1 meter (rabarber wordt groot)
• Standplaats: halfschaduw
• Uitplanten: november

Verzorgen en voeden

Rabarber is een plant die je weinig hoeft te verwennen, maar een paar dingen maken het verschil. Geef elk voorjaar rondom de plant een laag goed verteerde compost. Zorg er wel voor dat je de kop van de plant niet bedekt; die moet vrij blijven.

Geef voldoende water. Bij droogte en hitte stagneert de groei; in een extreem geval stopt de plant helemaal. Een laag mulch rondom de plant houdt vocht langer vast en voorkomt uitdroging.

Verwijder de bloemstengel zodra de plant begint te bloeien. Die bloem kost de plant energie die je liever in de stelen wilt houden. De bloemknoppen en bloemen zijn overigens eetbaar, dus je kunt ze gerust meenemen naar de keuken.

In het najaar laat je het blad op natuurlijke wijze afsterven. Bedek de plant met een laag bladmulch om de wortel te beschermen.

Verjongen: elke 5 tot 10 jaar

Oudere rabarberplanten groeien op den duur minder goed. Elke 5 tot 10 jaar is het tijd om de plant te verjongen door hem te delen. Dat doe je in november of in februari of maart.

Graaf de plant ruim uit en steek hem met een spade in stukken. Elk deel heeft een stuk wortelstok en minimaal één of twee knoppen nodig. Gebruik het buitenste deel van de oude plant; dat is vitaler dan het middendeel. De oude, vervallen stukken gaan op de composthoop.

Laat de wortelstekken een paar dagen drogen voordat je ze terugplant. Heb je meerdere planten? Verjong ze dan niet allemaal tegelijk, maar gespreid over meerdere seizoenen. Zo houd je elk jaar oogst.

Oogsten: zo doe je het goed

In het eerste jaar oogst je niet. Dat voelt zuur, maar heeft een goede reden: de wortels moeten zich eerst stevig vestigen. Oogsten in jaar één verzwakt de groeikracht voor de jaren daarna.

Vanaf het tweede jaar oogst je de volgroeide, dikste stelen, te beginnen vanaf april. De oogstperiode loopt tot 21 juni. Na de langste dag stop je met oogsten zodat de plant reserves kan opbouwen voor de winter en omdat  het gehalte aan oxaalzuur in de stelen stijgt; niet heel gezond.

Wil je heel vroeg oogsten? Zet een hoge emmer of brede buis over de plant. Zo forceer je de groei en vervroeg je de oogst met een paar weken. De smaak is ook zachter dan van normale rabarber.

Snijd de stelen nooit af. De achtergebleven stengelresten rotten makkelijk en tasten de plant aan. Pak de steel onderaan stevig vast, buig hem iets naar buiten, draai en trek hem los.

Pluk bij voorkeur de allerroodste stelen voor de mooiste kleur in de keuken.

Een laatste tip: de bladeren zijn niet eetbaar, maar gooi ze niet weg. In Thuis in de moestuin beschrijf ik hoe je er een natuurlijk plantenaftreksel van maakt als voeding voor je andere gewassen.

IJsrecept

Je kunt natuurlijk heerlijke rabarbercrumble maken, rabarbercake of koekjes. Maar dit recept uit Natuurlijk Moestuinieren!  moet je ook echt proberen. het smaakt fantastisch tijdens een warme voorjaardag. Je hebt geen ijsmachine nodig en het duurt maar een paar uur om het ijs te maken. Het resultaat is een fris, rozerood ijs dat heerlijk combineert met de knapperige zandkoekjes. Dit recept is lactosevrij, glutenvrij en er zit minder suiker in dan in regulier ijs. .

Ingrediënten

voor 4 tot 6 personen

Voor het ijs:

• 600 gram rabarber
• 45 ml water
• 120 gram lichte rietsuiker
• mespunt zeezout
• 185 ml kokosmelk

Voor de zandkoek:

• 75 gram amandelmeel
• 40 gram zachte kokosolie
• mespunt zout mespunt
• vanillepoeder
• 30 gram rietsuiker
• 1/4 theelepel wijnsteenbakpoeder
• 1,5 theelepel gebroken lijnzaad
• 2 theelepels water

Voor de topping:

• 15 gram blanke amandelen
• 15 gram kokoschips

Bereiding

Snijd de rabarber in stukken van 1 centimeter en kook gaar in het water, 12 tot 15 minuten op laag vuur met het deksel op de pan. Roer er de rietsuiker, zeezout en kokosmelk door tot alles opgelost is. Laat afkoelen, schep in een brede afsluitbare bak en zet in de vriezer. Schraap iedere 30 minuten over het ijs om de kristallen te breken. Na 3 tot 3,5 uur is het ijs klaar.

Verhit de oven op 160 graden. Meng alle ingrediënten voor de zandkoek en kneed tot een samenhangend deeg. Leg tussen twee vellen bakpapier en rol uit tot een plak van 18 bij 18 centimeter. Bak in 18 tot 20 minuten knapperig en lichtbruin. Laat afkoelen en breek in stukjes.

Rooster de amandelen en kokoschips in een droge pan lichtbruin.

Haal het ijs 30 minuten voor serveren uit de vriezer. Hak in stukken en maal tot een egale massa in de blender. Schep in glazen laagjes van koekstukjes en ijs. Bestrooi met de geroosterde amandelen en kokoschips.

Tip: wil je het ijs nog roder? Vervang het water door het kookvocht van rode bieten!

Eetsmakelijk!